گفتگو| چرا معامله قرن قابلیت اجرایی ندارد؟

 146 total views,  2 views today

رئیس سابق مرکز مطالعات فلسطین با تأکید بر اینکه معامله قرن عملاً قابلیت اجرایی ندارد و هیچ فلسطینی‌ای حاضر نیست سر قدس توافق کند معتقد است که جبهه مقاومت شاهد پیوستن یارهای جدیدی حتی از سوی جنبش فتح خواهد بود.

چندسالی است که بحث معامله قرن در رسانه‌های جهان مطرح شده است. این بحث با گذر زمان هر روز در محافل سیاسی و رسانه‌ای داغتر می‌شود. به‌منظور واکاوی معامله قرن، امکان اجرایی چنین طرحی و پیامدهای احتمالی آن بر غرب آسیا و دسته‌بندی‌های جدید در این منطقه میزگردی با حضور دو استاد و پژوهشگر حوزه فلسطین برگزار کردیم که بخش نخست آن، دیدگاه “علی‌رضا سلطان‌شاهی” رئیس سابق مرکز مطالعات فلسطین درخصوص معامله قرن به‌شرح ذیل ارائه می‌شود.

تسنیم:هرکدام از رئیس جمهورهای آمریکا هنگامی که وارد کاخ سفید شدند، طرحی برای به سرانجام رساندن مسئله فلسطین ارائه دادند. مثلا در دوره ریاست جمهوری ” جورج بوش ” پسر طرح ” نقشه راه ” ارائه شد که به سرانجام نرسید. ” دونالد ترامپ ” رئیس جمهور کنونی آمریکا نیز طرح ” معامله قرن ” را ارائه داده است. خب، آیا آمریکایی ها واقعا به دنبال صلح در غرب آسیا هستند یا اهداف دیگری دارند؟

سلطان شاهی: بنده می خواهم به این موضوع از یک زاویه دیگری وارد شوم. صهیونیست ها و عقبه یهودیت بین الملل منافعی در غرب آسیا داشته و دارند. اصلا فلسفه وجودی رژیم صهیونیستی تامین منافع قدرت ها در این منطقه است. اگر قدرت ها جای پای در غرب آسیا نداشته باشند، به قول ” بنرمن” حاکمیت خودشان را در جهان از دست می دهند لذا غرب آسیا دارای موقعیت راهبردی است و قدرت ها در جهان نمی توانند بی توجه به این موقعیت باشد.

هزینه بر بودن اسرائیل

برای آمریکا از زمان طرح ایده جنبش ملی یهود تا الان که ۷۱ سال از موجودیت رژیم صهیونیستی می گذرد، هرچه که بوده طی یک روند هزینه و فایده برای غرب، یهودیت بین الملل و صهیونیست های اصلی که خارج از اسرائیل هستند، دوره اش تمام شده است. یعنی رژیم صهیونیستی به دوره ای از موجودیت خود رسیده که بیشتر هزینه است تا فایده. درحقیقت، دستگاه حاکمه آمریکا با عقبه یهودی اش به این نتیجه رسیده اند، اگر ظرف ۷۰ سال گذشته ما فایده ای بردیم که بردیم وگرنه از این به بعد، باید متحمل هزینه شویم. اکنون منافع ما درجای دیگری رقم می خورد. برهمین اساس شاهدیم ، از اواخر دوره بوش و اوایل دوره ریاست جمهوری اوباما بحث تمرکز برغرب آسیا در سیاست خارجی آمریکا برداشته شده است. بنده تحقیقی درباره عملکرد روسای جمهور این کشور از پایان جنگ جهانی دوم تا ریاست جمهوری کلینتون انجام دادم که نشان می دهد، سیاست خارجی آمریکا یک فراز و نشیب خاصی دارد که ناشی از تعهد واشنگتن نسبت به تمامیت ارضی، امنیت و تامین منافع رژیم صهیونیستی است. این تعهد در دوره تمام روسای جمهور آمریکا مشهود است اما از یک دوره ای به بعد چنین تعهدی مشاهده نمی شود. آمریکایی ها یا به معنای صحیح تر آن، یهودیان مسلط بر دستگاه سیاسی، تبلیغاتی و اقتصادی آمریکا دیگر بر غرب آسیا تمرکز ندارند ولی پرونده فلسطین ( رژیم صهیونیستی ) را نمی توانند همین طوری بازنگهدارند، باید به نحوی که شده تکلیف این پرونده مشخص شود.

از دست دادن حمایت یهودیان

اوباما می خواست با فشار بر پسمانده های ۷۰ ساله از موجودیت صهیونیست ها، موضوعات مربوط به پرونده فلسطین را جمع کند. یک جاهایی در مناسبات واشنگتن تل آویو امتیازاتی می دادند به این امید که اسرائیلی ها سر یک سری مسائل کوتاه بیآیند اما این مسئله به نتیجه نرسید مثل پرونده ” جاناتان پولار” ( یهودی اهل آمریکا که به جرم جاسوسی برای اسرائیل به حبس ابد محکوم شد) هیچ کدام از روسای جمهور آمریکا حاضر نشدند درباره آزادی او اصلا صحبت کنند ولی در دوره ریاست جمهوری اوباما آزادی مشروط ۵ ساله پولار عملی شد. آمریکایی ها چنین امتیازی را دادند و از طرف دیگر فشار هم آوردند اما صهیونیست ها سرسختی نشان دادند. رژیم صهیونیستی در این دوره از مدیریت خودش به این نتیجه رسید که آن حمایت قبلی را از طرف یهودیان در سراسر جهان ندارد. در اینجا باید گفت جریان های ضد صهیونیستی میان یهودیان خیلی افزایش یافته و قدرت پیدا کرده اند. بسیاری از خاخام ها و یهودیان برجسته جهان به راحتی نمی توانند از نتانیاهو و دولت راستگرای او حمایت کنند. درحقیقت، صهیونیست ها به همین وضعیت موجود در سرزمین های اشغالی محکوم هستند که زندگی کنند. بیشتر آنان اصالت یهودی بودنشان زیر سئوال است. یهودیان روس، شمال آفریقا، اروپا در فلسطین اشغالی حضور دارند. جامعه صهونیستی یک جامعه چند دسته با شکاف های متعدد است . اعضای آن امکان مهاجرت به سایر نقاط جهان از جمله آمریکا را ندارد زیرا فاقد توانایی مالی هستند. اینان مجبورند با تمام توان برای حفظ موجودیت خودشان بجنگند. به همین دلیل، شاهدیم، دولت های رژیم صهیونیستی درحال حرکت به سمت مذهبی تر و سنتی ترشدن هستند تا بتوانند به بقای خود ادامه دهند.

تفاوت دوره اوباما با ترامپ در بحث مسئله فلسطین

آمریکایی ها در دوره ریاست جمهوری ترامپ کاملا برعکس عمل کردند. اگر تا پیش از این قرار بود پرونده فلسطین با توافق بسته شود، در دوره ترامپ بسته شدن این پرونده حق کاملا به صهیونیست ها داده شده و قوه زور در کار است. قطعنامه ها و توافقات قبلی کاملا نادیده گرفته می شود و تحکمی در برخورد آمریکایی ها با فلسطینی ها شاهدیم. واشنگتن کمک های خود را به فلسطینی ها از جمله آنروا ( سازمان امدادی ویژه پناهندگان فلسطین تحت نظارت سازمان ملل ) قطع کرد. تمام اینها نشان می دهد، در دوره ترامپ رویکرد جدیدی وجود دارد که در تضاد با دوره قبلی است البته با این هدف مشترک که باید پرونده فلسطین بسته شود لذا میانجیگری آمریکا در پرونده فلسطین پایان یافته است وکاخ سفید کاملا جانبدارانه به نفع رژیم صهیونیستی گام بر می دارد. درحقیقت، ترامپ با اتخاذ چنین سیاستی و با به کارگیری زور برای ایجاد توافقی بدون در نظر گرفتن امتیازی برای فلسطینی ها به سمت این مسیر حرکت می کند که اگر این روند جواب نداد، درگیری نظامی آخرین راه حل است. درگیری نظامی از این جهت که حامیان مقاومت و کسانی که می توانند فلسطینی ها را برای رسیدن به حق شان کمک کنند و حتی خود فلسطینی ها را مجاب کنند که این توافق حاصل شود. در ارتباط با معامله قرن هم باید بگویم تاکنون هیچ چیزی به صورت رسمی از مفاد معامله قرن مطرح نشده است. آخرین نظری که درارتباط با این موضوع مطرح شده توسط “چارد کوشنر” داماد ترامپ است. او گفته ما درحال راه اندازی یک کارگاه دراین خصوص هسیتم.

تسنیم: برخی از محورهای معامله قرن به رسانه ها درز پیدا کرده است.

سلطان شاهی: هیچ چیزی از معامله قرن به طور رسمی بیان نشده است. تمام مطالبی که به رسانه درز پیدا کرده همگی گمانه زنی است.

دلیل مخالفت تشکیلات خودگردان با معامله قرن

تسنیم: خب، چرا تشکیلات خودگردان فلسطین با معامله قرن مخالفت می کند؟ سلطان شاهی: اینکه یک دسته بندی موافق و مخالف در معامله قرن شکل گرفته به دلیل عملکردی است که تاکنون ترامپ دارد. در این مدت کوتاه به دلیل تصمیم گیری های او گمانه زنی ها درخصوص معامله قرن بروز پیدا کرده است. عملکرد آمریکا در ارتباط با قدس، بلندی های جولان و شهرک های صهیونیست نشین این پیام را به فلسطینی ها و حامیان شان می دهد که درباره این مسائل دیگر نباید مذاکره کرد چرا که آمریکا سفارت خود را به قدس منتقل کرد لذا قدس براساس قطعنامه ۲۰۴۲ شورای امنیت دیگر موضوع مذاکره نیست. بحث بلندی های جولان دیگر منتفی است. تائید کنست ” پارلمان رژیم صهیونیستی ” در سال ۱۹۸۲ در ارتباط با ضمیمه کردن این ارتفاعات به اسرائیل کافی است و این موضوع تمام شده است. این توافقاتی که درباره شهرک های یهودی نشین داده شده دیگر ناکارآمد است. صهیونیست ها به تازگی گفته اند آمریکایی ها به ما اطلاع داده اند تل آویو می تواند بسیاری از شهرک ها را داشته باشد لذا این شهرک ها به سرزمین های اشغالی الحاق خواهد شد. خب، اینها همگی حاکی است، چنانچه ترامپ بخواهد طرحی را ارائه کند، طرف فلسطینی اصلا هیچ جایگاهی درآن نخواهد داشت. براساس همین گمانه زنی هایی که تاکنون مطرح شده است، طرف فلسطینی فکر می کند به هیچ عنوانی نمی تواند طرف موافق معامله قرن باشد.

تسنیم: آیا بدون موافقت فلسطینی ها آمریکا می تواند معامله قرن را اجرایی سازد؟

سلطان شاهی: اکنون شیوه عملکرد ترامپ بی توجهی به نقد و نظر دیگران است. شما ملاحظه کردید وقتی آمریکا سفارتخانه خود را به قدس منتقل کرد، چقدر کشورهای جهان با این اقدام مخالفت کردند اما واشنگتن به این مخالفت ها هیچ توجهی نکرد. در بحث الحاق بلندی های جولان به سرزمین های اشغالی همین کار را کرد. اگر آمریکایی ها در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما به دنبال این بودند که رضایت فلسطینی ها به هرنحوی که شده جلب کنند، در دوره ترامپ این خبرها نیست. دراین دوره شاهد اقدامات ضد فلسطینی هستیم. آمریکا با چنین اقداماتی می خواهد به فلسطینی ها بگوید، آن دوره ای که شما باید موافقت می کردید طی شده است الان هرچه واشنگتن می گوید، باید اجرا شود.

دام گمانه زنی ها

بنده معتقدم که رسانه های ما درحال افتادن به این دام گمانه زنی های درخصوص معامله قرن هستند. مثلا براساس معامله قرن، قرار است ” ابودیس ” به عنوان پایتخت فلسطینی ها به رسمیت شناخته شود. ما نباید وارد چنین فضاهایی شویم . ورود به چنین فضایی بدین معناست که ما به صورت ناخواسته درحال تهیه پیش نویس معامله قرن هستیم. یعنی می گویم که معامله قرن مفادش این است و غیر از آن هم نیست. این درحالی است که ما باید کلیت معامله قرن را به عنوان طرحی که هیچ چیزی از آن هنوز معلوم نیست، لحاظ کنیم و حتی خودمان نسبت به این گونه طرح ها بایستی نگاه وعملکرد فعالانه ای داشته باشیم. یعنی در زمین آمریکا و رژیم صهیونیستی بازی نکنیم و به برنامه های آنان کمکی نکنیم.

اسرائیل پاشنه آشیل آمریکا در غرب آسیا

تسنیم: خب، ما چه ابزارهایی در اختیار داریم که به صورت عملی بتوانیم در برابر معامله قرن بایستیم یا دست کم ازپیامدهای منفی آن بر منطقه و جریانهای حامی ملت فلسطین بکاهیم؟

سلطان شاهی: ما در عرصه مقاومت دستاوردهایی داریم. صهیونیست ها در کنفرانس هرتزلیا گفتند که ما چشم برهم زدیم ایران از عراق و سوریه عبور کرد و به سواحل مدیترانه رسید. اکنون تهران پشت حزب الله لبنان و بالای سر اسرائیل در سواحل مدیترانه قرار دارد. در حقیقت، حضور ایران در آنجاست که نگاه، عملکرد و خط مشی تهران را نسبت به تل آویو تعیین می کند. آمریکا نسبت به هرکشوری تحکم و تهاجم می کند. در ارتباط با حضور ایران در سواحل مدیترانه می توانست چنین اقدامی انجام دهد اما چرا تنها به غوغا سالاری، تهدید و گسترش جنگ سرد بسنده کرد؟ در پاسخ باید گفت آمریکا مطمئن است که کوچک ترین ضربه ای به ایران با واکنش شدید حزب الله لبنان نسبت به رژیم صهیونیستی همراه خواهد شد. شما می دانید که این رژیم پاشنه آشیل آمریکا در غرب آسیاست. آمریکا نمی خواهد هر دستاوردی داشته باشد که قیمت گزاف آن را تل آویو پرداخت کند. اکنون جمهوری اسلامی ایران می تواند در بحث عراق و سوریه کاملا تعیین کننده باشد و حتی این توانایی را دارد که شروط جدیدی را روی میزبگذارد.

آمریکایی ها و صهیونیست ها نسبت به قبل ضربه پذیرتر شده اند

تسنیم: آمریکا با سیاست “شوک درمانی ” می خواهد معامله قرن را به سرانجام برساند. به نظر شما در چنین وضعیتی تنش در غرب آسیا افزایش پیدا نخواهد کرد و این منطقه به سمت یک درگیری ناخواسته پیش نمی رود؟ سلطان شاهی : آمریکایی ها و صهیونیست ها نسبت به قبل خیلی ضربه پذیرتر شده اند، به گونه ای که رژیم صهیونیستی این روزها نمی تواند به راحتی به نوار غزه حمله کند. چه برسد که بخواهد با حزب الله لبنان وارد جنگ شود.

موضوع فلسطین اصلا موضوع اقتصادی نیست

تسنیم: بحثی که اخیرا مطرح شده این است که آمریکا تحت پوشش اقتصادی می خواهند معامله قرن را به پیش ببرد، به همین منظور در پایان ماه رمضان نشستی تحت عنوان “صلح و شکوفایی” در پایتخت بحرین برگزار خواهد کرد و تعدادی از کشورهای عربی نیز برای شرکت در این نشست اعلام آمادگی کرده اند. به نظر شما چرا واشنگتن به بعد اقتصادی معامله قرن توجه کرده است؟

سلطان شاهی: شاید به خاطر جذابیت هایی که در عرصه اقتصادی به ویژه درباره معیشت مردم فلسطین وجود دارد، آمریکا می خواهد از این زاویه وارد بحث معامله قرن شود. در اینجا باید گفت که موضوع فلسطین اصلا موضوع اقتصادی نیست. طی ۷۰ سال گذشته فلسطینی ها تحت بدترین شرایط اقتصادی و معیشتی زندگی کردند . سازشکارترین فلسطینی ها هنگامی که پای میزمذاکره نشستند، مهم ترین مسئله آنان موضوع قدس بود. یعنی نمی توان گفت که آن فضای اقتصادی و ایجاد جذابیت های اقتصادی بتواند مردم فلسطین را به سمتی ببرد که از مهم ترین محورهای پرونده مذاکرات از جمله قدس، بازگشت آوارگان و احداث شهرک های صهیونیست نشین دست بردارند. به همین دلیل معتقدم نشست اقتصادی منامه زیاد جدی نخواهد بود. البته بسیاری از کشورها با این شیوه به دام می افتند. مصر خیلی به این دام افتاده و بعدهم متوجه شده است جزء وعده و وعیدهایی که قدرت ها می دهند، چیز دیگری نیست. بنده فکر نمی کنم که فلسطینی ها بخواهند از این طریق به اهدافشان برسند زیرا بحث اقتصادی موضوعیت جدی برای آنان ندارد.

جبهه مقاومت شاهد پیوستن یارهای جدیدی خواهد بود

تسنیم: برخی تحلیلگران براین باورند معامله قرن شکافی در جهان عرب ایجاد می کند، به گونه ای که برخی موافق و گروهی مخالف آن هستند. به نظر شما این کشورها به چه علل و انگیزه ای به مخالفت و یا موافقت با معامله قرن برمی خیزند و این شکاف چه پیامدهایی را بر جهان اسلام به جای خواهد گذاشت؟

سلطان شاهی: تا پیش از مطرح شدن معامله قرن یک دسته بندی بین جبهه مقاومت و جبهه صهیونیستی وجود داشت. در جریان بیداری اسلامی و درگیری های عراق و سوریه مرزهای میان این دوجبهه شفاف تر شد، به گونه ای که برخی کشورهای عربی به جبهه صهیونیستی پیوستند.معامله قرن می تواند یک عده موافق و مخالف نسبت به دسته بندی قبلی ایجاد کند. ممکن است برخی کشورها به جبهه مقاومت بپیوندند و یک سری کشورها نیز به جبهه صهیونیست اضافه شوند. تصور من این است طرف هایی که در پرونده فلسطین امید داشتند که چیزی نصیب شان شود از جمله خود فلسطینی ها ، در جریان معامله کاملا متضرر خواهند شد لذا جبهه مقاومت شاهد پیوستن یارهای جدیدی خواهد بود حتی از جنبش فتح و طرف هایی که تا پیش از این، انتظاری از آنها نداشتیم. با اقداماتی که تاکنون ترامپ انجام داده برای فلسطینی ها کاملا محسوس است که از طریق معامله قرن نمی توانند به خواسته های خود برسند.

این وعده ها سبب شد که عرفات در رام الله معطل شود. سرانجام او به این نتیجه رسید که فریب خورده است. یعنی تمام آن وعده ها و توافقات با رژیم صهیونیستی یک سرابی بیش نبود. عرفات در چندساله پایانی عمرش از اسرائیلی ها و آمریکایی ها بریده بود. درحقیقت، عرفات به این نتیجه رسیده بود که در بحث قدس، بازگشت آوارگان فلسطینی و احداث شهرک های صهیونیست نشین تل آویو حاضر به امتیاز دادن نیست. به همین دلیل، شاهد شعله ور شدن انتقاضه الاقصی و سایر انتفاظه های دیگر مردم فلسطین بودیم. اکنون فضایی شبیه عرفات برای محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین ایجاد شده او خیلی سازشکارتر از عرفات است اما ابومازن احساس می کند، فریب خورده و چیزی از قبل معامله قرن نصب او نخواهد شد. برهمین اساس معتقدم مخالفت ها با معامله قرن به ویژه از ناحیه فلسطینی ها افزایش خواهد یافت و همین موضوع سبب تقویت جایگاه مقاومت در سطح منطقه خواهد شد. همچنین حقانیت مقاومت ثابت می شود که صهیونیست ها حاضر به توافق نیستند، امتیازی نمی دهند و پیمان شکنی می کنند و همچنان بر سیاست های قبلی خود استوارند.

تسنیم: شما فرمودید آمریکایی ها می خواهند در دوره ریاست جمهوری ترامپ پرونده فلسطین را ببندند.

سلطان شاهی: آمریکایی ها می خواهند این پرونده را ببندند اما در دوره ترامپ این سیاست به شکل جدیدی دارد ادامه پیدا می کند.

تسنیم: آیا بستن پرونده فلسطین امکان پذیراست. اگر این موضوع تحقق پیدا کرد، چه پیامدهایی به همراه خواهد داشت؟

سلطان شاهی: در بحث ۵ میلیون آواره فلسطینی بنده معتقدم در غیاب آنان نمی توان کسب تکلیف یا تصمیمی اتخاذ کرد. آخرین امتیازی که اینان می خواستند به فلسطینی بدهند در کمپ دیوید ۲ بود. کلینتون رئیس جمهور وقت آمریکا پذیرفت که به ۵ میلیون فلسطینی غرامت پرداخت کند. او تضمین کرد هرکشوری که بخواهند ، فلسطینی ها می توانند از آنجا تابعیت بگیرند.

تسنیم: یک بحثی وجود دارد مبنی براینکه آوارگان فلسطینی در اردن اسکان داده شود.

سلطان شاهی: این بحث کنفدراسیون است که از زمان خیلی گذشته یعنی از زمان ملک عبدالله پدر ملک حسین شاه سابق اردن مطرح بوده است. اردنی ها خیلی دوست دارند که این اتفاق بیفتد اما بسیار بعید به نظر می رسد که چنین اتفاقی رخ دهد.

تسنیم: آیا آمریکا می تواند برای بسته پرونده فلسطین توافقی ایجاد کند؟

سلطان شاهی: اگراین توافق درباره قدس ، آوارگان فلسطینی و شهرک های صهیونیست نشین توافقی حاصل شود، دراین صورت، باید بگوئیم که جبهه مقاومت نابوده شده است. یعنی ما نباید هیچ تصوری از جبهه مقاومت داشته باشیم که بخواهد پای چنین توافقی را امضاء کند.

توافق بین اسرائیل و فلسطین غیرقابل تصور است.

تسنیم: اکنون بحث این است که در معامله قرن فلسطینی ها نادیده گرفته شده اند. درحقیقت آمریکا وارد معامله با کشورهای عربی شده است.

سلطان شاهی: ممکن است که اینان یک توافقی را روی کاغذ امضاء کنند به نظر شما ۷ میلیون فلسطینی دراین زمینه ساکت خواهند نشست؟ مثلا جنبش حماس یا جهاد اسلامی ساکت خواهد ماند؟ جنبش فتح و حتی دولت خودگردان فلسطین ساکت می نشینند؟ اصلا تصور چنین چیزی ممکن نیست. انجام این توافق غیر قابل تصور است. توافق مزبور در نهایت ایجاد نخواهد شد و سرانجام به یک درگیری نظامی ختم خواهد شد.

تسنیم: هنگامی که آمریکایی ها موضوعی را مطرح می کنند و ترامپ آن را اجرایی خواهد کرد. ما در بحث قدس و بلندی های جولان شاهد چنین رویکردی بودیم. چنانچه آمریکایی ها بخواهند طرح معامله قرن یکجانبه پیش ببرند، بدیهی است که پیامدهایی به همراه خواهد داشت؟

سلطان شاهی: یکجانبه یعنی چه؟ مثلا آمریکایی ها می خواهند به زورامضاء بگیرند؟

تسنیم: تشکیلات خودگردان فلسطین مخالف معامله قرن است. سئوال اینجاست آمریکایی ها می خواهند با کدام گروه فلسطینی وارد معامله بشوند؟

سلطان شاهی: بنده می خواهم همین را بگویم. آمریکا می خواهد به کدام گروه فلسطینی بگوید که زیر این توافقنامه را امضاء کنید. چه کسی حاضر است این کار را انجام دهد؟

هیچ فلسطینی حاضر نیست سرقدس توافق کند.

تسنیم: شما فرمودید اگر بحث قدس و آوارگان حل شود، تمام مسائل مربوط به فلسطین حل شده است اما آمریکایی ها اعلام کرده اند این دو موضوع ، بعد از توافق معامله قرن مورد بحث و بررسی قرار می گیرند.

سلطان شاهی: ممکن است چنین اتفاقی رخ دهد اما بالاخره باید درخصوص قدس و آوارگان فلسطینی توافق حاصل بشود یاخیر؟ یعنی این دو موضوع لاینحل ترین مذاکرات سازش هستند. حضرت امام خمینی ( ره ) فرمایشی دارند که تکان دهنده است. ایشان فرمودند : موضوع قدس یک مسئله شخصی و مربوط به یک کشور و یا مسلمین درعصر حاضر نیست بلکه قدس مسئله ای است که مربوط به تمام کشورها وموحدین از زمانی که مسجد الاقصی پی ریزی شده تا آن زمانی که این گردونه هستی درچرخش است. امام خمینی می فرماید که مسئله قدس اینقدر اهمیت دارد. شما ملاحظه می کنید که حضرت امام چگونه به مسئله قدس نگاه می کند. اکنون چیزی که نمی شود بر سرآن توافق کرد همین مسئله قدس است.هیچ فلسطینی حاضر نیست سرقدس توافق کند. اسرائیلی ها حیثیتی نمی توانند این کار را بکنند چون تمام هم و غم شان آن بود که به فلسطین بیایند.

تسنیم: بازگشت آوارگان نیز تهدید موجودیتی برای رژیم صهیونیستی به شمار می رود.

سلطان شاهی: بازگشت آوارگان از لحاظ اجرایی و عملی امکان پذیر نیست چطور می توان ۵ میلیون نفر را دریک محدوده جغرافیایی بسیار کوچکی نظیر فلسطین اشغالی جای داد.

تسنیم: برخی گزارش های رسانه ای حکایت از آن دارد که بخشی از صحرای سیناء را می خواهند به آوارگان فلسطینی واگذار کنند.

سلطان شاهی: تمام اینها چیزهایی است که بر روی کاغذ وجود دارد.

تسنیم: آیا این برداشت صحیح است که معامله قرن درحد رسانه ای و دیپلماتیک وجود دارد و عملا قابلیت اجرایی ندارد.

سلطان شاهی: بنده کاملا با این برداشت موافقم حتی تصورم براین است که معامله قرن در حد دیپلماتیک هم نیست. کشورهای عربی واقعا نمی دانند قضیه چیست. فکر می کنم چیزی درباره معامله قرن نوشته نشده باشد. فقط ما نباید پیش نویس آن را فراهم کنیم. معامله قرن فقط یک بحث رسانه‌ای است.

منبع: خبرگزاری تسنیم